Majaczenie alkoholowe (delirium tremens) – przyczyny, objawy i leczenie
Delirium tremens, czyli delirium alkoholowe występuje w sytuacji nagłego odstawienia alkoholu. Organizm przyzwyczajony do regularnie dostarczanej dawki etanolu, doznaje szoku, gdy nagle jej nie otrzymuje. Majaczenie alkoholowe to jedno z powikłań zespołu abstynencyjnego, dlatego jego wystąpienie, powinno stanowić wystarczający powód do niezwłocznego zwrócenia się o pomoc do ośrodka leczenia uzależnień alkoholowych. W artykule omawiamy przyczyny delirium alkoholowego, objawy delirium oraz leczenie majaczenia alkoholowego.
Czego dowiesz się z artykułu:
- Czym jest majaczenie alkoholowe (delirium tremens)?
- Jakie są przyczyny majaczenia alkoholowego?
- Jak się objawia delirium tremens?
- W jaki sposób leczyć delirium tremens?
- Profilaktyka delirium?
Spis treści
Przyczyny delirium alkoholowego
Podczas długotrwałego, regularnego nadużywania alkoholu, w organizmie zachodzą pewne zmiany. Uważa się, że alkohol wpływa na zwiększenie wrażliwości receptorów dopaminowych. Podczas jego odstawienia, dochodzi natomiast do wzrostu aktywności beta-hydroksylazy dopaminy, co ma istotne znaczenie dla ośrodkowego układu nerwowego.
Najprościej mówiąc, organizm przyzwyczaja się do obecności alkoholu, więc kiedy zaczyna go brakować, doświadcza on całkowitej dysregulacji. Nagle znika czynnik, który odpowiada za hamowanie układu nerwowego. Zaczynają więc przeważać przekaźniki stymulujące jego czynność, w efekcie czego pojawia się delirium tremens. Zagadką pozostaje jedynie fakt, dlaczego delirium alkoholowe występuje jedynie u około 10-15 % osób uzależnionych.
Objawy majaczenia alkoholowego - jak rozpoznać delirium tremens?
Delirium tremens to jedno z najcięższych powikłań związanych z nagłym odstawieniem alkoholu u osób uzależnionych. Występuje zazwyczaj w ciągu 1-3 dni od ograniczenia lub całkowitego zaprzestania spożywania alkoholu, a jego objawy mogą utrzymywać się nawet do 3 dni.
Najczęstsze objawy delirium tremens
Zespół objawów delirium tremens może obejmować:
- Zaburzenia orientacji allopsychicznej – chory nie wie, gdzie się znajduje, ani jaki jest dzień,
- Silne pobudzenie i wahania nastroju,
- Halucynacje, omamy wzrokowe i słuchowe – pacjent widzi i słyszy rzeczy, które nie istnieją,
- Silny lęk i dezorientacja,
- Zaburzenie rytmu dobowego – chory nie odróżnia dnia od nocy,
- Gorączka,
- Nudności i wymioty,
- Nadmierna potliwość,
- Przyspieszone bicie serca (tachykardia) oraz wzrost ciśnienia tętniczego,
- Przyspieszony oddech,
- Drżenia mięśniowe, napady drgawek,
- Agresja i skrajna nadpobudliwość,
- Zmiany w badaniach laboratoryjnych – podwyższony poziom cukru (hiperglikemia), wzrost mocznika, bilirubiny, aminotransferaz, leukocytoza, podwyższone OB.
Delirium tremens – nieprzewidywalny wróg
Delirium tremens może wystąpić w każdej chwili, niezależnie od miejsca i okoliczności. Może pojawić się nagle, np. podczas hospitalizacji, gdy pacjent – nie mając dostępu do alkoholu – zaczyna wykazywać gwałtowne objawy zespołu abstynencyjnego. W takich sytuacjach personel medyczny, nieświadomy historii uzależnienia pacjenta, może mieć trudności z natychmiastowym rozpoznaniem przyczyny jego pogarszającego się stanu.
Ze względu na wysokie ryzyko powikłań i zagrożenie życia, majaczenie alkoholowe wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i leczenia w warunkach szpitalnych.
Biała gorączka alkoholowa występuje najczęściej w ciągu 1-3 dni od ograniczenia lub całkowitego odstawienia alkoholu, a utrzymywać się może nawet do 3 dni.
Głównymi objawami delirium alkoholowego są:
- zaburzenia orientacji allopsychicznej,
- silne pobudzenie,
- wahania nastroju,
- halucynacje, omamy słuchowe i wzrokowe,
- silny lęk,
- zaburzenie rytmu dnia i nocy,
- gorączka,
- nudności i wymioty,
- nadmierna potliwość,
- przyspieszone bicie serca
- wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
- przyspieszony oddech,
- drżenia mięśniowe lub napady drgawek
- agresja
- badania laboratoryjne mogą wykazać również hiperglikemię, podwyższony poziom mocznika, bilirubiny, aminotransferaz, leukocytozę i wzrost OB.
Delirium tremens może pojawić się zupełnie niespodziewanie, bez względu na czas i miejsce, w którym znajduje się chory. Sytuacja może zdarzyć się, np. podczas pobytu w szpitalu, kiedy pacjent, ze względu na okoliczności, nie ma możliwości spożywania alkoholu. Personel szpitala, nie znając dokładnej sytuacji pacjenta, może mieć problem z określeniem, dlaczego jego stan uległ tak nagłemu pogorszeniu.
Profilaktyka i leczenie delirium
Delirium tremens to stan skrajnie niebezpieczny, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej hospitalizacji. Śmiertelność wśród pacjentów z delirium wynosi około 20% w przypadku osób z dodatkowymi schorzeniami oraz 5% u osób bez innych problemów zdrowotnych. Dlatego w obliczu objawów majaczenia alkoholowego niezbędne jest natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego.
Leczenie delirium tremens
Osoby z majaczeniem alkoholowym wymagają specjalistycznej terapii farmakologicznej, której celem jest ograniczenie objawów i stabilizacja organizmu. W leczeniu stosuje się:
- benzodiazepiny – leki przeciwlękowe i uspokajające (np. diazepam, lorazepam),
- neuroleptyki – stosowane w celu łagodzenia stanów psychotycznych,
- wysokie dawki witaminy B1 – zapobiegające poważnym uszkodzeniom neurologicznym,
- dożylne nawodnienie organizmu – w celu wyrównania zaburzeń elektrolitowych i uzupełnienia niedoborów.
Podczas hospitalizacji pacjenci z delirium tremens znajdują się pod ścisłą obserwacją, ponieważ istnieje wysokie ryzyko groźnych powikłań, takich jak:
- zaburzenia rytmu serca,
- zapaść krążeniowo-oddechowa,
- zachłystowe zapalenie płuc,
- depresja oddechowa.
Co po hospitalizacji?
Leczenie szpitalne pozwala ustabilizować stan pacjenta, ale nie rozwiązuje problemu uzależnienia. Dlatego po zakończeniu hospitalizacji osoba z delirium tremens powinna jak najszybciej zgłosić się na odwyk alkoholowy i podjąć terapię uzależnień. Bez kompleksowego leczenia i wsparcia psychologicznego istnieje duże ryzyko powrotu do nałogu i ponownego wystąpienia delirium tremens, które może zakończyć się tragicznie.
Delirium tremens, inaczej majaczenie alkoholowe stanowi zagrożenie życia i wymaga hospitalizacji. Podczas napadu, śmierć ponosi około 20% osób, u których występują dodatkowe schorzenia i około 5 % osób bez innych problemów zdrowotnych. Dlatego, będąc świadkiem wystąpienia objawów majaczenia alkoholowego, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe.
O autorze
mgr Waldemar Wantoch-Rekowski
psycholog, specjalista psychoterapii uzależnień
Pomysłodawca i współwłaściciel Ośrodka „WANT”, od 20 lat pomagający osobom uzależnionym. Ukończył studia psychologiczne w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie oraz Studium Pomocy Psychologicznej i Studium Terapii Uzależnień w Warszawie. Odbył staż kliniczny oraz superwizje w WOTUW Stanomino i brał udział w wielu kursach i terapiach dla osób uzależnionych. W 2008 roku zaczął tworzyć Poradnię Leczenia Uzależnień w Szpitalu Specjalistycznym w Kościerzynie, a w 2013 roku, powołał do życia ośrodek terapii uzależnień „WANT”.